Depresija

Depresija (lat. deprimere-potištenost, utučenost, klonulost, tupost, bezvoljnost) predstavlja psihijatrijski poremećaj patološki sniženog raspoloženja. Može se javiti kao simptom ili sindrom u okviru različitih psihijatrijskih poremećaja, ili kao samostalan entitet. Tešanović i saradnici(2004) navode da na  ravni simptoma depresija je patološko raspoloženje, motivaciono, kvantitativno i kvalitativno različito od normalne tuge. Na ravni sindroma depresija obuhvata razne kombinacije psihičkih, psihomotornih i somatskih simptoma, koji se ispoljavaju različitim intenzitetom, od blagih do psihotičnih oblika.

Fenomenološko jedro depresije sačinjavaju:

  • Patološko neraspoloženje,
  • Depresivni misaoni sadržaji,
  • Poremećaj voljno-nagonskih dinamizama,
  • Vegetativne smetnje.(Tešanović i sar,2004)

Kada govorimo o depresiji znamo da je jedan od veoma čestih problema koji zahvata populaciju i da ne zavisi od životnog doba osobe. Svjetska Zdrastvena Organizacija(2002) iznosi činjenicu da preko 120 miliona ljudi u svijetu boluje od drpesije i da je ona zastupljenija čak dvostuko više kod žena. Rizik od obolijevanja od depresije iznosi od 20 do 30 posto što prestavlja zabrinjavajuću činjenicu vezanu za mentalno zdravlje ljudi. (Tešanović i sar,2004)

Etiologija

Teorije koje objašnjavaju nastanak depresije se mogu podijeliti na  biološke i psihosocijalne.

  1. Biološke teorije

Biološke teorije ukazuju  na poremećaj regulacije u složenom odnosu biogenih centara u CNS-u, odnosno promjene u nastanku i razgradnji pojedinih neurotransmitera, te promjenama u broju i osjetljivosti njihovih receptora

Savremeni pogledi govore o depresiji kao o neurodegenerativnom poremećaju, jer sa svakom novom depresivnom epizodom dolazi do propadanja neurona u sklopu relativno sporog neurodegenerativnog procesa – Teorija neurogeneze i neuroplasticiteta. (Tešanović i sar, 2004)

2.Psihodinamske

 Psihodinamske teorije se osvću na na nastanak depresije tako što osoba kroz simboličan ili stvaran gubitak visokovrednovane osobe ili predmeta doživljava se kao odbacivanje. Usljed pojave ambivalentnih osjećanja javlja se osjećaj krivice i bezvrijednosti. Žalost koju osoba osjeća dvodi do toga da osoba osjeća da joj je život prazan i siromašan.Tešanović i saradnici (2004) navode da ukoliko je osoba depresivna, po psihonanalitičoj teoriji, ona doživljava  gubitak u nesvjesnom, što dovodi osjećaja da je ego prazan i da on zalužuje kaznu od superega  i da se tako razvija gubitak samopoštovanja što je jedna od karakteristika depresivnosti. Ono što takođe autori navode jeste da je samopoštovanje kod deprsivnih osoba veoma zavisno od odobravanja drugih, što ukazuje da depresija ima uticaj i na interakciju između ljudi.

 Bihejvioralne studije pokazuju da prilikom eksperimenata sa naučenom bespomoćnosti uviđa se sličnost sa depresijom i da se osoba koja je u stanju naučene bespomoćnosti osjeća kao i depresivna osoba tj., obje osobe se sojećaju nesposobni da mijenjaju određene događaje.

Kognitivne teorije povezuju nastanak depresije sa distorzijom životnih iskustava, negativnom samoprocjenom i pesimizmom. Dominiraju osjećanja bezvrijednosti, bespomoćnosti i beznadežnosti.

Socijalne teorije naglašavaju ulogu stresa, pretpostavljajući da niz stresnih stuacija predisponira osobu za razvoj depresije. Određeni životni događaji mogu uticati na razvoj ovih oboljenja, npr. gubitak roditelja prije starosti od jedanaest godina. (Tešenović i sar,2004)

Depresivne epizode mogu se klasifikovati prema težini kliničke slike:

Blaga depresivna epizoda F-32.0:

  • Dva tipična i najmanje 2 druga česta simptoma.
  • Blaži poremećaj socijalnog funkcionisanja.
  • Osoba uz manje poteškoće može raditi svoje redovne poslove

Umjerena deprsivna epizoda F-32.1:

  • 2 tipična i najmanje 3 druga česta simptoma.
  • Ima umjeren poremećaj socijalnog funkcionisanja.
  • Osoba ima značajnih poteškoća u obavljanju uobičajenih poslova i redukuje svoje kontakte i aktivnosti.

Teška depresivna epizoda F-32.2:

  • Ima 3 tipična i najmanje 4 druga česta simptoma, od kojih su neki jako teški.
  • Osoba je uglavnom radno nesposobna.

Teška depresivna epizoda sa psihotičnim simptomima F-32.3:

  • Depresija bitno utiče na aktivnosti svakodnevnogživota.
  • Prisutne sumanute ideje, halucinacije ili stupor.
  • Osoba je radno nesposobna.

Rekurentni depresivni poremećaj F-33:

  • Barem dvije depresivne epizode koje dijeli slobodni interval od najmanje 2 mjeseca.

 

 Klinička slika depresije

Simptomi koji karakterišu depresiju su : fizički, emocionalni, bihejvioralni i kognitivni simptomi.

Depresija je bolno afektivno stanje koje izražavaju tri osnovna simptoma — to su depresivno raspoloženje, psihomotorna inhibicija i anksioznost; na tu simptomatološku trijadu se obično nadovezuju poremećaji nagonskog života i fiziološki poremećaji. Depresivno raspoloženje je najkarakterističniji znak depresije.Depresivno raspoloženje obuhvata osjećanje bezvrijednosti i samopotcijenjivanja, koji se kreću ka pesimizmu, osjećaju praznine, nesposobnosti, inferiornosti i beskorisnosti. Depresivna osoba se ne vidi u budućnosti, smatra je nedostižnim ciljem. Ono što karakteriše depresiju je i želja za smrću koja predstavlja rizik jer je ona prisutna u svakom trenutku evolucije depresivnog simptoma. Psihomotorna inhibicija je u osnovi  akutnog moralnog bola koji se javlja kod depresije,gdje dolazi do redukcije aktivnosti i investiranja i opadanja učinka koji su vezani za psihičku i fizičku asteniju. Inhibicija se može uočiti na sledeće nivoe a to su: na intelektualnom( usporenost mišljenja, oskudnosti ideacija), na emocionalnom (osjećaj distance u odnosu sa ljudima, emocionalana tupost), na psihiomotornom nivou( usporavanje aktivnosti). Anksioznost je dosta prsiutna kod depresivnih osoba ali je prommjenjiva po intezitetu: čas se može izražavti dramatizovanjem briga vezanih za svakodnevni život, čas manje ili više bogatom pratnjom somatskih preokupacija. (Poro, 2004)

 

Screening depresije kod pacijenata sa visokim rizikom za nastanak depresije predstavlja dobru kliničku praksu. U literaturi se spominju subjektivni screening testovi (Beck Depression Inventory,Zungova skala samoprocjene, Burns Depression Checklist, SIGECAPS, Mini patient Health Survey, Geriatric Depresion Scale) i objektivni screening testovi (Hamilton Depression Rating Scale, Clinical Global Assesment Scale).

 

 

Advertisements

Оставите одговор

Попуните детаље испод или притисните на иконицу да бисте се пријавили:

WordPress.com лого

Коментаришет користећи свој WordPress.com налог. Одјавите се / Промени )

Слика на Твитеру

Коментаришет користећи свој Twitter налог. Одјавите се / Промени )

Фејсбукова фотографија

Коментаришет користећи свој Facebook налог. Одјавите се / Промени )

Google+ photo

Коментаришет користећи свој Google+ налог. Одјавите се / Промени )

Повезивање са %s