Anoreksija nervoza

Tipična klinička slika počinje željom da se malo oslabi, kako bi se dostigla željena tjelesna težina i kako bi se određeni delovi tela „dotjerali“ dijetom. Dijeta počinje izbjegavanjem hrane koja goji  poput slatkiša, hljeba, tijesta, potom smanjivanjem obroka, redukcijom obroka i biranjem hrane. To dovodi do značajnog gubitka tjelesne težine, ali i ekstremne mršavosti koja ugrožava život. Dijeta je obično praćena preteranim tjelesnim iscrpljivanjem i vježbanjem (aerobik, fitnes, trčanje, hodanje), a često se namjerno izaziva povraćanje ili upotrebljavaju sredstva za ubrzano varenje ili izlučivanje vode iz tijela. Anoreksija nervoza predstavlja restrikciju unosa hrane iz straha od gojaznosti, čak i kada je život ugrožen. Da bi izbjegli dobijanje na telesnoj težini, osobe sa anoreksijom nervozom često drže dijete, povraćaju, koriste laksative, smanjuju unos tečnosti i danonoćno vježbaju. images (8).jpg

Mnoge osobe koje pate od anoreksije nervoze pokazuju pridružene psihičke poremećaje: depresivno raspoloženje, razdražljivost, nesanicu, povlačenje iz društva. Često su zaokupljene mislima koje im se nameću naizgled protiv njihove volje ili prisilnim radnjama, najčešće vezanim za hranu, jelo, izgled tela ili tjelesnu težinu. Ove osobe pate od osećaja neadekvatnosti i jake potrebe da nadziru okolinu, a nedostaje im spontanost, inicijativa i teško izražavaju osjećanja.

Ovaj poremećaj je udružen sa sekundarnim endokrinim i metaboličkim promenama i poremećajem telesnih funkcija. Kod osoba sa ovim poremećajem javlja se nepravilan rad srca, nizak krvni pritisak, nesvestice, gubitak menstruacije, snižena telesna temperatura i nesposobnost da se podnese hladnoća, kosa i nokti postaju lomljivi, kosa pojačano opada, koža je suva, prekrivena nežnim dlačicama, smanjuje se mišićna masa, kosti postaju slabije i sklone prelomima, zglobovi otečeni, zatim nastaje anemija, opstipacija (zatvor), hronična nesanica.

Prema Američkoj Nacionalnoj Organizaciji Poremećaja Ishrane upozoravajući znaci koji bi ukazivali na anoreksiju nervozu bi bili:

  1.  značajan gubitak u tjelesnoj težini (najmanje 15% u odsustvu organskog oboljenja);
  2.  smanjen unos hrane;
  3.  pojava ritualnog ponašanja u toku jela;
  4.  negiranje osećaja gladi;
  5.  pacijent postaje više kritičan i manje tolerantan od drugih;
  6.  ekscesivno vežbanje (hiperaktivnost);
  7.  odabir niskokalorijskih jela;
  8.  smatra da ima prekomernu težinu, iako to nije tačno;
  9.  velika samokontrola u ponašanju;
  10.  ne pokazuju osjećanja.

Prema DSM – IV (DSM-IV, American Psychiatric Association, 1994) anoreksiju je moguće dijagnostifikovati ako su zadovoljeni sledeći uslovi:

1) odbijanje da se održi tjelesna težina na ili iznad minimalne težine za uzrast i visinu (gubitak na težini doveo je do održavanja tjelesne težine na visini manjoj od 85% od očekivane; ili smanjeno dobijanje na težini tokom rasta koje dovodi do telesne težine koja je manja od 85% od očekivane);

2) izuzetan strah od dobijanja na težini i debljanja, čak i u slučaju smanjene težine;

3) poremećen način na koji se doživljava oblik i težina tijela, preterani uticaj oblika i težine tijela na samoprocenjivanje ili odbijanje prihvatanja ozbiljnosti niske tjelesne težine;

4) kod žena u generativnoj dobi, postoji amenoreja, tj. odsutnost najmanje tri menstrualna ciklusa (amenoreja se uzima u obzir ako se menstruacija ponovno uspostavlja jedino uzimanjem hormona, npr. estrogena).

Prema ICD-10 (Međunarodnoj klasifikaciji bolesti) da bi se dijagnostikovala anoreksija nervoza moraju biti zadovoljeni sledeći uslovi:

1) tjelesna težina se održava na najmanje 15% ispod očekivane težine ili je Quetelov indeks tjelesne mase (Q=kg/m²) 17,5 ili niži;

2) gubitak tjelesne težine indukovan je od strane pacijenta putem izbegavanja “hrane koja goji” ili primenom jednog ili više oblika ponašanja kojima se redukuje višak težine – povraćanje, upotreba diuretika, laksativa, preterano vježbanje;

3) poremećaj tjelesne sheme u formi specifične psihopatologije putem koje strah od gojaznosti perzistira kao intruzivna, precenjena ideja i pacijent sebi nameće standarde niske tjelesne težine;

4) difuzni endokrini poremećaj koji uključuje osu hipotalamus-hipofiza-gonade i kod žena se ispoljava amenorejom a kod muškaraca gubitkom seksualnog interesa i potencije (WHO,1994).

 

Postoje dva tipa ovog poremećaja:

  • Restriktivni tip: u toku aktuelne epizode pacijent ne manifestuje bulimične simptome poput samoindukovanog povraćanja, zloupotrebe laksativa ili diuretika,  gubi težinu tako što se strogo ograničava i smanjuje količinu unosa hrane i kalorija, i izlaže se preteranom vježbanju;
  • Bulimični tip: u toku aktuelne epizode pacijent manifestuje bulimične simptome, sklon je prejedanju ili unosu visokokalorične hrane nakon čega izaziva povraćanje ili koristi purgative i laksative. U trećini slučajeva prisutne su epizode prejedanja, nakon kojih obično sledi neki od oblika kompulzivnog ponašanja – vežbanje, povraćanje, upotreba laksativa (Shroff i sar., 2006; Davis & Kaptein, 2006).

Bulimični tip ima mnoge sličnosti sa osobama koje imaju bulimiju. Osobe sa bulimičnim oblikom obično imaju gojazne članove u porodici i u ličnoj anamnezi periode sa povećanom telesnom težinom pre pojave oboljenja, za razliku od restriktivnog tipa. Restriktivni tip pacijenata uzima samo određenu vrstu hrane sa malo kalorija i obično ima opsesivno-kompulsivne radnje vezane za unos hrane. Obe tipa pacijenata su preokupirana težinom i slikom o sebi i mogu fizički da vežbaju satima u toku dana, kao i da pokazuju čudne navike u toku jela. Takođe, mogu da budu socijalno izolovani uz depresivno raspoloženje i smanjenje seksualnog interesovanja. Određeni broj ovih pacijenata povraća i bez prethodnog preteranog unosa hrane.

Anoreksija nervoza je veoma ozbiljan poremećaj koji odlikuje veći broj medicinskih download (3).jpgkomplikacija nego bilo koje psihijatrijsko oboljenje (APA, 1994). Oko 10% oboljelih zahteva bolničko lečenje na intezivnoj nezi jer anoreksija nervoza može da dovede do ozbiljnih fizičkih i psihičkih komplikacija, uključujući osteoporozu, bolesti srca, jetre, bubrega, gastrointestinalne probleme, neplodnost, anemiju, stomatološke probleme, zloupotrebu supstanci , depresiju, anksioznost, distimiju i panični poremećaj.

Anoreksija je psihijatrijski poremećaj sa najvišom zabeleženom stopom smrtnosti.Mogućnost oporavka je oko 50% u periodu od 10 godina, oko 25% poprimi hronični tok, dok se prevalenca smrtnog ishoda među oboljelima kreće i do 25%.

 

 

Advertisements

Оставите одговор

Попуните детаље испод или притисните на иконицу да бисте се пријавили:

WordPress.com лого

Коментаришет користећи свој WordPress.com налог. Одјавите се / Промени )

Слика на Твитеру

Коментаришет користећи свој Twitter налог. Одјавите се / Промени )

Фејсбукова фотографија

Коментаришет користећи свој Facebook налог. Одјавите се / Промени )

Google+ photo

Коментаришет користећи свој Google+ налог. Одјавите се / Промени )

Повезивање са %s